İş Kazaları

İş kazalarına yol açan en önemli faktörler; tehlikeli çalışma koşulları, tehlikeli davranış ve denetimsizliktir . İş kazalarının oluş nedenleri ise, dikkatsizlik, tedbirsizlik, kurallara uymama, kullanılan araç gerecin kullanımına ilişkin bilgisizlik ve kullanılan araç gerecin bakımsız ve elverişsiz oluşu olarak sıralanabilir.

ILO iş kazasını ” belirli bir zarar ya da yaralanmaya neden olan, beklenmeyen, önceden planlanmayan bir olay ” şeklinde tanımlamıştır. İş kazası kavramının pek çok tanımı olmakla beraber; emniyetsiz hareket ve şartlardan doğan, çalışanların can güvenliğini tehlikeye sokan, çoğu za­man yaralanmalara, makine ve teçhizatın zarara uğramasına veya üretimin bir süre durmasına yol açan, önceden planlanmamış olaylar şeklinde tanımlanabilir. Kazanın tanımındaki en önemli unsur, ani ve beklenmeyen bir olay olmasıdır.

İş kazasından doğan zararlar olayın hemen sonrasında görülebileceği gibi olayın üzerinden belli bir süre geçtikten sonra da ortaya çıkabilir. Bu durumlarda, söz konusu zararın iş kazası niteliğindeki olaya bağlı olarak geliştiğinin ispatlanması halinde yine iş kazasına bağlı haklar talep edilebilir. İş kazası geçiren işçiler sigortasız çalıştırılıyor olsalar bile Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvuru yaparak kuruırıun iş kazası durumunda sağladığı hizmetlerden yararlanabilirler.

İşverenlerin, işçilerinin geçirdiği iş kazalarını savcılık, jandarma veya karakola derhal haber vermeleri zorunludur. Bunun işveren tarafından yapılmadığı biliniyorsa bildirimin yapılması işçiler tarafından sağlanmalıdır. Hastaneye gidildiğinde olayın iş kazası olduğunun özellikle belirtilmesi ve hastane kayıtlarına iş kazası olarak geçmesi sağlanmalıdır.

İşverenin iş kazasını bildirme yükümlülüğünü yerine getirmemesi olasılığına karşı işçinin veya yakınlarının durumu hemen Bölge Çalışma Müdürlüğü ve SGK Bölge Müdürlüğü’ ne bildirmesi yerinde olacaktır. SGK Bölge Müdürlüğü ve Bölge Çalışma Müdürlüğü müfettişleri tarafından olay yerinde inceleme yapılmakta, olayın iş kazası niteliği taşıyıp taşımadığı ve olaydaki kusur oranları tespit edilmektedir. İnceleme sıra­sında mümkünse işçinin olay yerinde olması ve kazayı gören diğer işçilerin ayrıntılı olarak olayı anlatması sağlanmalıdır. İş kazası gerçekleştiğinde özel hastaneler yerine öncelikle devlet hastanelerine (özellikle de eski SSK hastanelerinden birine) gidilmesi işçi açısından daha uygun olacaktır. Çünkü özel hastane tedavi bedellerinin SGK tara­fından ödenmesinde zaman zaman güçlükler çıkmakta ve işçiler bu nedenle zor du­rumda kalabilmektedir.

İş kazası ve meslek hastalıklarının meydana gelmesiyle ilgili olarak yapılan araş­tırmalar göz önüne alındığında, iş kazası ve meslek hastalığı sayının azımsanamayacak düzeyde olduğu göze çarpmaktadır. İş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, dolayısıyla iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması adına yapılabileceklerin en etkili yolu, soruna insan kaynakları yönetimi açısından profesyonelce yaklaşmaktır.

Kaza Sebepleri

Kaza nedenlerine genel bir çerçeveden bakıldığında, hemen her kazada mutlaka insana bağlı bir hatanın yer aldığı görülmektedir. Ancak insana ilişkin bu hata, sadece kaza yapan kişi ile sınırlı değildir. Genelde insan hatası kavramı, operatör hatalarını veya yaralanan çalışanların hatalarını tanımlamada kullanılmıştır. Oysa bu durum insan hatalarının sınırlı bir bölümüdür. Fabrikanın projesini çizen mimardan, makineleri planlayan ve monte eden mühendise; bakım ve onarım yapan işçiden işletmeciye ve hatta fabrika hekimine kadar uzayan bir grup insanın hatası burada söz konusu olabilecektir. Konuya bu geniş açıdan bakıldığında bazı araştırmacılar şu şekilde bir açıklamada bulunmuştur: “Bütün kazaların arkasındaki temel sebep insandır “

Emniyetsiz Durum ve Hareketler

İş kazalarının sebebi yalnız kaza sırasında yaralanmış insan değildir, birçok faktör kazada rol oynar. Bu noktadan hareketle son yıllarda bir çok araştırmacı kazaları “emniyetsiz durumlar” veya  “emniyetsiz hareketler” başlığı altında incelemiştir. Zira yapılan araştırmalar “kazaların güvensiz eylem ve şartlarla bağlantılı olduğu” sonucunu ifade eder. Onlara göre her bir kazada  her iki hususda bir arada bulunmaktadır.

1. Emniyetsiz Durumlar

Çalışma yerlerinde iş güvenliğini bozan ve iş ortamında tehlike arz eden bütün koşullar, genel olarak çevre, makine ve malzemeden kaynaklanır. Koruyucusuz veya koruyucusu yeterli olmayan makineler veya bunlardaki montaj ve tasarım hataları, kusurlu ve noksan teçhizat, kaygan, zayıf veya arızalı döşeme yüzeyleri, kullanılan madde yapılarına uygun üretim sisteminin seçilmemiş olması, işe uygun makine kullanılmaması, işyerinin düzensizliği, yetersiz aydınlatma, gürültü, sıcaklık, sağlık koşulları gibi çalışma ortamındaki eksiklikler gibi hususlar emniyetsiz durumlardır.

2. Emniyetsiz Hareketler 

İş görenin iş güvenliğini tehlikeye atan hatalı hal ve davranışlarından kaynaklanır. İşçilerin özellikle eğitim seviyesi, tecrübe düzeyi ve psikolojik durumları emniyetsiz hareketlerin yapılmasında önemli bir rol oynar. İşçinin eğitim düzeyine, fiziksel ve ruhsal kapasitesine uygun olmayan iş yükü ve fazla mesai, iş güvenliği önlemlerinin bilinmemesi veya önemsenmemesi, var olan koruyucu güvenlik önlemlerinin kullanılmaması veya kullanılmaz hale getirilmesi, emniyetsiz malzeme kullanma, yükleme ve yerleştirmede karıştırma, çalışan makine ve teçhizat üzerinde bakım ve onarım yapma; gereksiz şakalaşmalar, dikkat dağıtma gibi davranışlar emniyetsiz hareketler içinde sayılabilir.

Kaza Teorileri

Kaza sebeplerini açıklama için geliştirilen en genel kuramlar şunlardır: Domino Kuramı, Kaza/Olay Kuramı, Epidemioloji Kuramı, Sistem Kuramı, Kombinasyon Kuramı ve İnsan Faktörleri Kuramıdır

Domino Kuramı

İlk geliştirilen kaza sebep teorilerinden biridir. Teori, yaralanmaların bir dizi faktörlerden meydana geldiğini savunur. Bu teori (domino theory) endüstriyel güvenliğin aksiyonları olarak tanımlanan on ifadeden oluşur. Bu teoriye göre kazalara yol açan beş temel faktör vardır: Kalıtsal-sosyal çevre, insan hatası, güvensiz eylemler/mekanik veya fiziksel tehlikeler, kaza ve yaralanmadır.

Kaza/Olay Kuramı

Bu teori (accident/incident theory) insan faktörleri teorisinin genişletilmiş bir halidir. Ek olarak; ergonomik yetersizlikleri, hata yapma kararı ve sistem hataları gibi yeni elemanları ortaya çıkarır.

Epidemiyoloji Kuramı

Teori (epidemiological theory), çevre faktörleri ve hastalık arasındaki ilişkiyi belirleme ve çalışma için kullanılan modellerin, çevre faktörleri ile kazalar arasındaki sebepse ilişkinin açıklanmasında  da kullanılabileceğini savunur.

Sistem Kuramı

Teori, bir kazanın oluşabileceği herhangi bir durumu, üç parçadan oluşan bir sistem olarak görür: Insan, makine ve çevre.

Kombinasyon Kuramı

Bir tek teorinin tek başına bütün hadiseleri açıklayamayacağını savunur. Teoriye göre kazaların gerçek sebebi iki veya daha fazla modelin kombinasyonu ile elde edilebilir.

İnsan Faktörleri Kuramı

Bu teori (human factors theory) kazaları, eninde sonunda insan hatasından kaynaklanan olaylar zincirine bağlar. Teori, insan hatasına yol açan üç önemli faktörü içerir: Aşırı yük, uygun olmayan tepki ve yerinde olmayan faal iyetler. Kitabında bu teorilerin eksikliğini ifade eden Sanders (1993) kullanım kolaylığı açısından kaza sebep teorilerini üç geniş kategori altında sınıflandırmıştır: Kaza-yatkınlık teorileri, işçi kabiliyetlerine karşılık iş talebi teorileri ve psikososyal teoriler. Kazaların insan hatalarından kaynaklanması birçok faktöre dayanır. Kuşkusuz, kaza yapan işçinin eğitimsizliği, işe uygun olmayışı, uyumsuzluğu, eğitim ve bilgi eksikliği, tecrübesizliği, yorgunluğu, heyecanlı veya üzüntülü oluşu, dalgınlığı, dikkatsizliği, ilgisizliği, düzensizliği, meleke noksanlığı  ve hastalıkları vb. nedenler; ya da işçinin her şeye karşın kurallara uymamış olması da insan faktörüne bağlı temel sebepler arasındadır.

İnsan Hatası

Güvenlik çalışmalarında “insan hatası” ile ilgili yaklaşımlar II. Dünya Savaşında askeri sahada uygulama alanı bulmuş, zamanla kimya ve taşımacılık sektörlerine de kaymıştır. Bu tip çalışmalar günümüzde insan hatalarının kantitatif olarak değerlendirilmesi için silah ve nükleer santral endüstrilerinde sıkça kullanılmaktadır. İnsan hatasına bağlanabilecek kaza yüzdesinin belirlenmesindeki zorluklara rağmen bir çok araştırmacı bunu başarmıştır. Heinrich (1959) ile başlayan bu tip araştırmalar günümüze kadar gelmiştir. Heinrich, kazaların % 85′ inin insan hatalarından kaynaklandığını belirlemiştir.

Kazaların nedenlerini, sınıflandırma ve faktörlerden sadece biri ile açıklamak elbette ki mümkün değildir. Bu faktörlerin birbirinden bağımsız olarak ele alınması, bazı yetersizlikleri beraberinde getirmiştir. Zira kazaların birçok faktörün değişik oranlardaki paylarının etkilenişi ile meydana geldiği kanısı kuvvet bulmaktadır. O halde, kazaları önleme hususunda yapılacak çalışmalarda, konuyla ilgili elde edilebilecek bütün faktörleri birlikte analiz ederek, kaza üreten unsurlar hakkında yönetimi uyaran, bu şekilde erken önlem alınmasına olanak sağlayan yeni teknikler geliştirilmelidir. Bu alanda yapılacak yeni çalışma ise disiplinler arası bir bilim dalı olan “Ergonomi” desteğinde olmalıdır. Zira iş yerinin toplam güvenliği, ancak tüm fiziksel, psikolojik ve sosyolojik çalışma şartlarının güvenli tasarımına ve dolayısıyla insan performans ve kapasitesine uygun çalışma şartlarının sağlanmasına bağlıdır.

Kaynak: Neden İş Güvenliği 

İş Sağlığı ve Güvenliği Politikası

Şirket yönetimlerinin konuya sahiplenmesi ve sonraki adımları planlayabilmesi için gereklidir. Tüm faaliyetlerin iş sağlığı ve güvenliğine uygun olarak yürütülmesinin sağlanması amacıyla, şirket ve ülke genelinde, orta ve uzun vadede, iş sağlığı ve güvenliği bilincinin artırılması ve bunun bir şirket kültürü olarak benimsenmesi öncelikli hedef olmalıdır. Bu doğrultuda,  şirketlerin üst yönetimi  İş Sağlığı ve Güvenliğinin çalışanları tarafından ne kadar ciddiye alındığının bilinmesi amacıyla, tüm sağlık ve güvenlik hedeflerini, sağlık ve güvenlik performansını geliştirme karar ve iradesini açıkça ortaya koyan bir iş sağlığı ve güvenliği politikası oluşturmalıdır.  Yönetimin hem konuyu sahiplenmesi hem de sonraki adımlarını planlayabilmesi için bir İş Sağlığı ve Güvenliği Politikası oluşturması önemle tavsiye edilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Politikasında Neler Olmalı?

• İş kazaları ve meslek hastalıklarını önlemek için güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları sağlamak
• Uygulanabilir yasal gereksinimler ile uyumlu olma yönünde taahhüt göstermek
• Çalışanlara uygun bir şekilde eğitim vermek
• Şirket çalışanları ile istişarelerde bulunmak ve çalışanları İSG-YS`nin geliştirmesi sürecine dâhil etmek
• Sürekli iyileştirme sağlamak
• Hedefler belirlemek ve bu hedefleri gözden geçirmek için bir sistem oluşturmak
• Bilgi ihtiyacı olan herkes için bir iletişim yöntemi/kanalı oluşturmak, böylece bu kişilerin yükümlülükleri hakkında bilgi sahibi olmalarını temin etmek
• Periyodik aralıklarla yönetimin gözden geçirmesini gerçekleştirmek

Politikada, şirket içerisinde İSG adına kimin geniş kapsamlı ve nihai sorumluluğa sahip olduğu (normalde bu İşletme Sahibi, Yönetim Kurulu Başkanı, İdari Müdür veya eş değerleri) ve kimin politikanın günlük uygulamalarının kontrol edilmesinden sorumlu olduğu (bu şirket yapılanmasına bağlı olarak değişebilir, fakat sıklıkla en kıdemli yöneticidir) belirlenmelidir. Politikada ayrıca çalışanlar arasından seçilen bir İSG temsilcisi de belirtilebilir.

Bunların yanında politikanız sizin İSG kapsamındaki hedeflerinizi veya isteklerinizi ifade etmelidir. Neye ulaşmak istiyorsunuz?

• İşle ilgili tüm kazaları ve hastalıkları “yok etmek” mi istiyorsunuz?
• Kazaları ve meslek hastalıklarını “önlemek” mi istiyorsunuz?
• Kazaları ve hastalıkları “en aza” mı indirgemek istiyorsunuz?
• Kaza, yaralanma ve hastalıklarda belli bir düşüş hedeflemek için mevcut durumunuz hakkında yeterli bilgiye sahip misiniz?

Kapsamlı politika isteğinizi ifade etme şekliniz, diğer hedefleriniz doğrultusundaki şirket yapınız, İSG performansınız ile ilgili bilgi durumunuz ve bir değişiklik yaratabilmek için yöneticilik yeteneğinize olan güveniniz gibi bir takım faktörlere dayanacaktır. Hedefinizi ne şekilde ifade ederseniz edin, bunun gerçekçi fakat “esnek” bir yapıda olmasını sağlamanız gerekmektedir Sonrasında politika içerisinde aşağıdakiler gibi diğer önemli taahhütler;

• Fabrika ve makinalar, çalışma sistemleri ile depolama ve tehlikeli madde kullanımını da içerecek güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları temin etmek
• Çalışanlarınıza uygun eğitim vermek
• Çalışanlarınızla görüş alışverişinde bulunmak ve onları İSG-YS`nin geliştirilmesine dâhil etmek
• Politikanın hazırlanmasına profesyonel danışmanlarınızı dahil etmek
• İşyerindeki acil durum prosedürleri ve bunlar hakkında detaylı rehberliğe nasıl ulaşılabileceği
• İlkyardım düzenlemeleri
• İş sağlığı hizmetleri
• Kaza ve hastalık raporlama düzenlemeleri
• İSG bilgi sisteminin konumu

Etkin bir İSG yönetimi işyerindeki herkesin taahhüdüyle gerçekleştirilebilir. İnsanlar İSG ile ilgili sorumluluklarının ve kendilerinden neler beklendiğinin bilincinde olmalıdır. Bu taahhüt bir İSG politikası aracılığı ile gösterilmelidir. Tüm işverenler yazılı bir İSG politikası oluşturmalıdır.

Eğer OHSAS 18001 sertifikasına sahipseniz, İSG politikası ile ilgili gereksinimlere aşinasınız demektir; ancak henüz sertifika almadıysanız ve alabilmek için çalışmalar yapıyorsanız veya gelecekte bu sertifikayı almak isteyebileceğinizi düşünüyorsanız, o zaman politikanızı şekillendirirken OHSAS 18001 gereksinimlerini de göz önünde bulundurmanız önemlidir.

Önemli

• İşletme sahibi ile üst düzey yönetimi, işyerindeki İSG konusunda öncelikli olarak sorumlu kılınmalı
• Yasal gereksinimler ve devamlı iyileştirme yönünde taahhüt göstermeli
• Her çalışanın İSG sorumluluklarını belgelemeli
• Periyodik olarak gözden geçirilmeli
• Çalışanların, taşeronların ve kamunun erişimine açık olmalıdır

Örnek İş Sağlığı ve Güvenliği Politikası

….. şirketi tüm çalışanlar, girişimciler ve diğer ziyaretçiler de dâhil olmak üzere işyerinde bulunan herkesin sağlık, güvenlik ve refahını sağlamayı taahhüt eder. …… şirketi, bu kapsamdaki taahhütünü organizasyon dahilindeki ürünler, hizmetler ve insanlarla ilgili tüm faaliyetlerle birleştirdiği sağlık ve güvenlik yönetimi sistemi yoluyla göstermektedir.

…. şirketi içerisinde çalışanlar, yükleniciler ve ziyaretçilerin dikkat etmeleri gereken görevleri vardır; güvenli çalışma sorumluluğunu taşımak, kendi sağlık ve güvenlikleri için tüm makul önlemleri almak ve davranışları sonucu etkilenebilecek diğer tüm insanların sağlık ve güvenliğini göz önünde bulundurmak.

…. Şirketi ilgili tüm faaliyetlerde ihtiyaç olduğu zaman işletmede çalışanlardan ve/veya dışarıdan hizmet alımıyla uygun uzmanlardan yararlanarak iş güvenliği koşullarını iyileştirmek için tüm makul ve uygulanabilir adımları atacaktır. …. şirketi şu taahhütlerde bulunmaktadır:

• Tüm çalışanların, yüklenicilerin ve ziyaretçilerin İSG’ni iyileştirmek için alınacak önlemlerin geliştirilmesi ve desteklenmesi kapsamında etkin katılımını teşvik ederek bir iş güvenliği kültürü oluşturmak
• Organizasyon içinde etkili İSG uygulamalarını desteklemek ve herkese ulaştırmak için ilgili politikalar, prosedürler, sistemler, bilgilendirme, eğitim, tanıtım programları ve organizasyonel yapılanmalar oluşturmak ve sürdürmek
• Yürürlükteki tüm İSG ile ilgili mevzuat, düzenlemeler ve standartlarıyla uyumlu olmak
• Organizasyon kapsamındaki risklerle ilgili ve bunlara uygun risk ve tehlike yönetim sistemleri uygulamak
• Kontrollü çalışma için güvenli çalışma alanı ve donanım sağlamak
• Tüm ilgili personel için uygun İSG eğitimi sağlamak
• İşyerindeki sağlık ve güvenliği geliştirmek için yıllık bir İSG programı oluşturmak
• İSG performansını sürekli olarak iyileştirmek için yeterli kaynak ayırmak
• Çalışanlar için düzenli olarak sağlık gözetimi sağlamak
• Tüm olaylara aktif olarak müdahale etmek, bunları soruşturmak ve yaralanan çalışanların uygun işlere, hak taleplerinin adil yönetimi ve rehabilitasyon uygulamaları yoluyla ilk fırsatta geri dönmesini sağlamak

… şirketi iç standartlar, politikalar ve prosedürlerin yanı sıra dış kaynaklı bağlayıcı kurallar ve kanunları da içerecek şekilde bir İSG-YS uygulayacak ve sürdürecektir. Bu standartlar işletmede sürekli iyileşmenin sağlanabilmesini kolaylaştırmak amacıyla bütünlük ve etkinliğin korunduğundan emin olmak için düzenli olarak izlenecektir.

Genel Müdür

1. İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenebileceğini ve sorumluluğun işverenler, çalışanlar, alt işverenler ve tedarikçilerin ortak sorumluluğu olduğunu kabul ederek, güvenli ve sağlıklı iş yerleri sağlamak; bu doğrultuda gereken kaynakları ayırmak, güvenli davranış ve yönetim sistemi kontrollerini oluşturmak, desteklemek ve sürdürmek.
2. İş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesi için proaktif yaklaşımların benimsenmesini esas almak, bu kapsamda tüm mevzuat ve standartlara uyarak ulusal ve uluslararası uygulamaları hayata geçirmek.
3. Şirketin iş sağlığı ve güvenliği performansının artırılması için üst yönetim olarak bu alandaki temel sorumlulukları belirlemek ve tüm organizasyon içerisinde etkin bir şekilde paylaşmak.
4. Geçmiş deneyimlerden edinilen çıkarımlara ve risk analizlerine dayalı bir şekilde etkin iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri kurarak, sürekli performans iyileştirme ve güvenli çalışma kültürünü oluşturmak.
5. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin değerleri, mekanizmaları tüm iş ortakları ve çalışma alanlarında etkileşimde bulunulan tüm kişi ve kurumlar (bayiler, müşteriler, komşular vb) ile paylaşmak işbirlikleri geliştirmek ve onların da bu uygulamaları benimsemelerini teşvik etmek.
6. Devlet kurumları ile işbirliği içinde olarak Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği kültürünün yerleştirilmesine, bu konuda mevzuat geliştirilmesine destek vermek,
7. İş ve risk yönetim planlarına entegre edilmiş, açıkça tanımlanmış performans hedefleri belirlemek, bununla ilgili göstergeleri hem çalışanlar hem de alt işverenler için izlemek ve raporlamak, sonuçları analiz etmek ve belirlenmiş paydaşlarla iletişimini yapmak.
8. İş sağlığı ve güvenliği kurallarının işyeri dışında da uygulanmasını teşvik etmek

İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışmalarının Amaçları

İş güvenliği ile ilgili yapılan çalışmalar başlıca dört amaca hizmet eder:

İş Sağlığı ve Güvenliğinin amacı, çalışanlara sağlıklı ortam hazırlamak, çalışma şartlarının olumsuz etkilerinden onları korumak, çevreyi korumak ve verimi artırmaktır.

1.Çalışanları korumak 2.Üretim güvenliğini sağlamak 3.İşletme güvenliğini sağlamak 4.Çevreyi korumak 1.Çalışanları Korumak; İş güvenliği çalışmalarının ana amacıdır. Amaç; çalışanları işyerindeki olumsuz etkilerden korumak, rahat ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamak, başka bir deyişle çalışanları iş kazaları ve meslek hastalıklarından korumak, ruh ve beden bütünlüklerinin sağlanmasıdır. 2. Üretim Güvenliğini Sağlamak; İşyerinde üretim güvenliğinin sağlanması, verimin artmasını sağlayacağından ekonomik açıdan büyük önem taşır. İş güvenliği çalışmaları ile iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu oluşabilecek iş gücü kayıpları azalacak, dolayısıyla üretim korunacak ve daha sağlıklı ve güvenli çalışma ortamının çalışana verdiği güvenle iş veriminde artış olacaktır. 3.İşletme Güvenliğini Sağlamak; İşyerinde, iş güvenliği çalışmaları doğrultusunda alınacak önlemlerle, iş kazalarından veya güvensiz çalışma koşullarından dolayı oluşabilecek makine arızaları, patlama olayları ve yangın gibi işletmeyi tehlikeye sokabilecek durumlar ortadan kaldırılacağından işletme güvenliği sağlanmış olacaktır. 4.Çevreyi Korumak; İşyerlerinde çalışırken, çevrenin olumsuz etkilenmesine sebep olacak ve zarar verecek durumların azaltılması, mümkün ise ortadan kaldırılması sağlayarak görevimiz olan çevreyi korumaktır.   İş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının yukarıdaki genel amaçlarının dışında; işyerlerinde yeterli güvenlik tedbirlerini alarak işçilerin korunması, işçilerin tıbbi, fiziksel ve ruhsal açıdan en üst seviyeye çıkarılması, işyeri ortamında sağlığa zarar verebilecek unsurların hijyenik önlemlerle ortadan kaldırılması, işçiler ile iş arasındaki uyumun sağlanması, meydana gelen sağlık zararlarının ve meslek hastalıklarının tespit edilerek işçilerin tedavi olmalarının sağlaması, karşılaşılan zararların derecelerini objektif ve bilimsel yollarla belirleyip değerlendirmenin yanı sıra işyerinin güvenliğinin de sağlanması, olası kazaların engellenerek verimliliğin arttırılması hedefleri vardır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Temel İlkeleri

İş sağlığı ve güvenliğinin 3 temel ilkesi vardır.  İlkelerden  biri olmazsa İSG de olmaz; PLANLAMA, SÜREKLİLİK VE METOT…

Planlama İş sağlığı ve güvenliği bir plan içinde yürütülmelidir. Ne, nasıl, ne zaman ve neden yapılmalı gibi sorgulamalar yapılarak planlar içermelidir. Planlama işin en başında yapılmalıdır. Süreklilik Yapılan bütün çalışmalar, sürekli olarak güncellenmeli ve kesintisiz bir şekilde geliştirilerek sürdürülmelidir. Metod Bu çalışmalar teknik ve bilimsel yöntemlerle yapılmalıdır. Kişisel öngörüler ve yargılar ile hiçbir zaman doğru sonuca ulaşmaz.

İş Sağlığı ve Güvenliği Prensipleri

Amerikalı yazar Herbert William HEINRICH; herhangi bir alanda yürütülecek, iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının 10 prensip üzerinde yapılmasını önermektedir. Bu prensipler;

1. Prensip: İş sağlığı ve güvenliğinin asıl çalışma alanı tehlikeli durumve tehlikeli davranışın ortadan kaldırılmasına yönelik olmalıdır.
2. Prensip: Kazalar ağırlıklı olarak %88’i tehlikeli davranışlardan, %10’u tehlikeli durumlardan, %2′ si kaçınılmaz durumlardan kaynaklanmaktadır.
3. Prensip: Kaza sonucu meydana gelecek zararın büyüklüğü önceden kestirilemez.
4. Prensip: Ağır yaralanma veya ölümle neticelenen her kazanın temelinde; 1 ağır yaralanmalı kaza, 29 hafif  yaralanmalı kaza, 300 yaralanmasız kaza  (1-29-300 Kuralı) vardır.
5. Prensip: Tehlikeli davranışların nedenleri;
   1. Şahsi kusurlar; dikkatsizlik, laubalilik, umursamazlık vb.
   2. Eğitim yetersizliği, bilgi, ustalık, alışkanlık
   3. Fiziki yetersizlik; Bünyenin yapılan işe uygun olmaması
   4. Uygunsuz mekanik şartlar ve fiziki çevre
6. Prensip: Kazalardan korunmak için;
   1. Mühendislik ve revizyon
   2. Eğitim
   3. Ergonomiden yararlanma
   4. Teşvik tedbirleri uygulama
7. Prensip: Kazalardan korunma yöntemleri ile üretim, maliyetkalite kontrolü metotları benzerlik ve paralellik arz eder.
8. Prensip: İş güvenliği çalışmalarına işletınenin üst düzey yöneticileri de katılmalı ve sorumluluğa ortak olmalıdır.
9. Prensip: İş sağlığı ve güvenliği konusunda formen ve ustabaşı gibi ilk amir yöneticileri aktif olarak rol almalıdır.
10. Prensip: İş güvenliği çalışmalarına birinci derecede insani duygular yön vermelidir. Ancak iş güvenliği tedbirlerinin üretim artması ve masrafların azalması sonucu maliyetlerin düşmesine yardımcı olduğu unutulmamalıdır.

  Kaynak: Nig Akademi (Kursa ait derslerin özetinden alıntı yapılmıştır)  

İş Güvenliği Uzmanı Kimdir?

İş güvenliği uzmanı, iş yerinin süre gelen günlük koşullarında mesleki risklerin araştırılması, kişisel hata ve kazaların azaltılması, çalışan kişinin sağlık, güvenlik ve mutluluğunun korunması, iş veriminin artırılması gibi temel teşkil eden iş sağlığı ve güvenliği prensiplerinin yerine getirilmesi için çabalarlar.

Yine iş güvenlik uzmanları var olan çalışma koşullarını düzenlemek adına mevzuatların ve iş sağlığı / güvenliği hareketinin bilincinde olarak iş yerinde gereken uyumun sağlanması ve daha çok insanın rahat etmesi için çalışmaktadırlar.

Bu kişiler konusunda eğitimli, iş sağlığı ve güvenliğini çalıştıkları kurumlarda sağlamak için gayret eden ve gerekli sınavlardan geçtikten sonra ilgili görevlere atanmış mimar, mühendis ve teknik elemanlardan oluşmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği bölümü mezunları ve  mühendislerin uzman olabilmeleri için ayrı bir ön koşul aranmamaktadır.

Ayrıca üniversitelerin fizik ve kimya bölümlerinden lisans düzeyinde mezun olanlar ile teknik öğretmenler de iş güvenliği uzmanı olabilirler. İş güvenliği uzmanı olmak isteyen mesleki yeterlilikteki kişiler “C sınıfı iş güvenliği uzmanı” olarak başlamak zorundadırlar.

İş Güvenliği Uzmanlarının Sorumlulukları

İş güvenliği uzmanı, İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanıdır. İş güvenliği uzmanının sorumlulukları;

1. İş yerinde yapılan/yapılacak çalışmaları iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş güvenliği kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene önerilerde bulunarak REHBERLİK etmek,

2. İş sağlığı ve güvenliği yönünden RİSK DEĞERLENDİRMEsi yapılmasıyla ilgili çalışmalara ve uygulanmasına katılmak, risk değerlendirmesi sonucunda alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunmak ve takibini yapmak,

3. ÇALIŞMA ORTAMI GÖZETİMİnin yapılması, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve uygulamalarını kontrol etmek. İş yerinde kaza, yangın, doğal afet ve bunun gibi acil müdahale gerektiren durumların belirlenmesi, acil durum planının hazırlanması, ilk yardım ve acil müdahale bakımından yapılması gereken uygulamaların organizasyonu ile ilgili diğer birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak,

4. Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği EĞİTİMlerinin ilgili mevzuata uygun olarak planlanması konusunda çalışma yaparak işverenin onayına sunmak ve uygulamalarını yapmak veya kontrol etmek,

5. İş yeri hekimiyle birlikte iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirme yapmak, tehlikeli olayın tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yaparak gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlamak ve uygulamaların takibini yapmaktır.
İş güvenliği uzmanlarının belgeleri iş yerinin tehlike sınıfına göre farklı sınıflandırılmıştır;

(A) sınıfı belgeye sahip olanlar ise bütün tehlike sınıflarında yer alan iş yerlerinde çalışabilirler

(B) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda,

(C) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli sınıfta, görev alabilirler.

İş güvenliği uzmanları, görevlerini yerine getirmek için aşağıda belirtilen sürelerde görev yaparlar:

a) Az tehlikeli sınıfta yer alanlarda, çalışan başına ayda en az 10 dakika.

b) Tehlikeli sınıfta yer alanlarda, çalışan başına ayda en az 20 dakika.

c) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlarda, çalışan başına ayda en az 40 dakika

İş Güvenliği Uzmanlık Belgeleri

(A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi

Bu belgeye sahip olanlar; bütün tehlike sınıflarında yer alan iş yerlerinde çalışabilirler. İki şekilde A sınıfı iş güvenliği uzmanlık belgesine sahip olunabilir.

Mühendis, mimar veya teknik elemanlardan her kim, B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle, en az dört yıl aktif olarak görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyebilirse ve A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olabilirse bu belgeye sahip olabilir.

Aşağıdaki koşullara uygun durumda bulunanlar için A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı alabilmek adına yapılacak sınavda başarılı olanlara bakanlıkça verilir.

İş sağlığı ve güvenliği alanında en az beş yıl teftiş yapmış mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişler,

En az beş yıl uzman olarak çalışmış bakanlık iş sağlığı ve güvenliği uzmanları,

İş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği doktorası yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlar,

Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde mühendis, mimar veya teknik eleman olarak en az on yıl görev yapmış olanlar.

(B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi

Bu belgeye sahip olanlar tehlikeli veya az tehlikeli sınıflarda yer alan iş yerlerinde çalışabilirler. İki şekilde B sınıfı iş güvenliği uzmanlık belgesine sahip olunabilir.

Mühendis, mimar veya teknik elemanlardan her kim, C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyebilirse ve B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında olabilirse bu belgeye sahip olabilir.

B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan, iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği yüksek lisansı yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi verilir.

(C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi

Bu belgeye sahip olanlar, sadece az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerlerinde çalışabilirler.

C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak, yapılacak C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara bakanlıkça C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi verilmektedir.

Hangi Şirketler İş Güvenliği Uzmanı Bulundurmak Zorundadırlar?

50 ve üzeri sayıda işçi çalıştıran iş yerleri için iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı çalıştırma yükümlülüğü bulunmaktadır.
50’den az sayıda işçi çalıştıran az tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri ve kamu kurumları iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı çalıştırma yükümlülüğü bulunmaktadır.
50’den az sayıda işçi çalıştıran tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan iş yerleri iş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı bulundurmak zorundadır.

İş güvenliği uzmanı bulundurulmaması halinde her ay için 5000 +TL ceza uygulanır.

İSG Profesyonelleri ile ilgili bilinmesi gerekenler

[wps_accordion style=”classic”][wps_accordion_item title=’İş Güvenliği Uzmanı Kimdir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İş güvenliği uzmanları, iş yerinin süre gelen günlük koşullarında mesleki risklerin araştırılması, kişisel hata ve kazaların azaltılması, çalışan kişinin sağlık, güvenlik ve mutluluğunun korunması, iş veriminin artırılması gibi temel teşkil eden iş sağlığı ve güvenliği prensiplerinin yerine getirilmesi için çabalarlar. Yine iş güvenlik uzmanları var olan çalışma koşullarını düzenlemek adına mevzuatların ve iş sağlığı / güvenliği hareketinin bilincinde olarak iş yerinde gereken uyumun sağlanması ve daha çok insanın rahat etmesi için çalışmaktadırlar.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İşyeri Hekimi Kimdir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İşyeri hekimi tabiri ise, herhangi bir işyerinde çalışan işçilerin işe bağlı olan sağlık problemleri ya da meslek hastalıkları veya kazaların neden olmuş olduğu yaralanma ve sakat kalma gibi durumların önlenebilmesi adına çalışan bir görevlidir. Ayrıca işyeri hekimleri, mesleklerini tam bağımsız bir ortamda yapmakta ve ek olarak işçilerin sağlık konusundaki hak ve bilinçlerini de geliştirmektedirler.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Kimler Diğer Sağlık_Personeli Olabilir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Diğer sağlık personeli, “İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Bakanlıkça belgelendirilmiş hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknisyeni ve çevre sağlığı teknisyeni diplomasına sahip olan kişiler ile Bakanlıkça verilen işyeri hemşireliği belgesine sahip kişiler” şeklinde tanımlanmaktadır. Diğer sağlık personeli tanımındaki kriterler belirlenirken alınan formasyonlar gözden geçirilmiş ve işyerinde görev alabilirliği irdelenmiştir. Bu sebeple, yukarıda sayılan unvanlara sahip olmayan kişilerin diğer sağlık personeli olarak çalışmaları mümkün değildir.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Kimler İşyeri Hekimi Olabilir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İşyeri hekimi olabilmek için öncelikle doktorluk diploması sahibi olmak gereklidir. Doktorluk branşı konusunda işyeri hekimliği açısından bir sınırlama yoktur. Her branştan doktor, işyeri hekimi olabilir. İşyeri hekimi olabilmek için bakanlık tarafından yetkilendirilmiş eğitim kurumlarından eğitim alarak iş sağlığı ve güvenliği sınavında başarılı olmak gereklidir.Ancak bazı durumlarda sınavsız işyeri hekimi olabilmek de mümkündür; Hekimlik diplomasına sahip iş sağlığı, iş sağlığı ve güvenliği bilim doktorlarına, iş sağlığı ve güvenliği alanında yardımcılık süresi dahil en az sekiz yıl teftiş yapmış olan hekim iş müfettişlerine, Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde iş sağlığı ve güvenliği alanında en az sekiz yıl fiilen çalışmış hekimlere istekleri halinde, İş ve meslek hastalıkları yan dal uzmanlığını alan hekimlere istekleri halinde işyeri hekimliği sertifikası verilir.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İktisat, Ekonomi, İşletme Bölümlerini Bitirenler İş Güvenliği Uzmanı Olabilir mi?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İş güvenliği uzmanlığı sertifikasına sahip olmak için yüksek öğrenim süresince belli bir eğitim müfredatının tamamlanmış olması gerekmektedir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince mühendis, mimar veya teknik elemanlar iş güvenliği uzmanı olabilmektedir. Teknik eleman tanımı da teknik öğretmen, fizikçi, kimyager ve biyolog unvanına sahip olanlar ile üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği programı mezunlarını kapsamaktadır. Dolayısıyla iktisat, ekonomi, işletme bölümlerini bitirenler İş Güvenliği Uzmanı olamamaktadır.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İş Güvenliği Uzmanı, Yangın Eğitimi Verebilir mi?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Yangın eğitimi mesleki eğitim kapsamında verilmesi gereken bir eğitim olmayıp bütün işyerlerinde işin gereği verilmesi gereken bir eğitimdir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında arama, kurtarma, tahliye ve yangınla mücadele eğitimleri için çalışanlara kimin tarafından eğitim verileceğine dair bir husus belirtilmemektedir. Bu doğrultuda işyeri bünyesinde iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya başka bir çalışanının yeterli bilgi ve donanımı olması durumunda bu kişilerin eğitim verebilmesi, ayrıca bu eğitimin AFAD veya itfaiye gibi kuruluşlardan da alınabilmesi mümkündür.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Vize başvurusu nasıl yapılır ve nasıl takip edilir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İSG-Kâtip’e kayıtlı kullanıcı sekmesinden giriş yaparak vize başvurusu yapılır. Aynı ekranda “Başvuru işleme konuldu” durumu “Bankaya bildirim yapıldı.” şeklinde değiştiği zaman Ziraat Bankasının herhangi bir şubesinden İSG kurumsal tahsilat hesabına kimlik numarası ile vize ücretini yatırıldıktan sonra 2 iş günü içinde vize işlemi tamamlanır[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İSG Profesyonelleri e-İmzalı belgeyi nasıl temin etmektedir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İSG-KÂTİP’e giriş yapıldıktan sonra ana sayfada yer alan bilgi güncelleme butonundan meslek beyanı yapılması gerekmektedir. Beyan yapılmasının akabinde Genel Müdürlük Makamının belgeleri imzalamasını müteakip e-imzalı belge temin edebilmektedir.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Belge almaya hak kazandıktan sonra belge ücreti belirli bir sürede yatırılmadığı takdirde hak kaybı olur mu?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Güncel mevzuat hükümlerine göre belge ücreti yatırılması ile ilgili herhangi bir süre kısıtlaması bulunmamaktadır. Fakat ücretin yatırdığı yıl geçerli olan meblağ tahsil edilmektedir.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Kimler iş güvenliği uzmanı olabilmektedir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik”in dördüncü maddesinin (f) bendinde “İş güvenliği uzmanı: İş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı,” ve (ı) bendinde ise “Teknik eleman: Teknik öğretmenler, fizikçi, kimyager veya biyolog unvanına sahip olanlar ile üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans veya ön lisans programı mezunlarını, ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuatta yer almayan bölüm mezunları iş güvenliği uzmanı olamamaktadır.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İş güvenliği uzmanlarının İSG-KÂTİP üzerinden yapılmış olan sözleşmelerinin fiili çalışmadan sayılmasında dikkat edilen hususlar nelerdir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]OSGB bünyesinde çalışan iş güvenliği uzmanlarının sadece dışa görevlendirme ile firmalara hizmet verdiği dönem fiili çalışma süresinden sayılmakta olup OSGB içe görevlendirmeleri fiili çalışma olarak değerlendirilmemektedir. Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde sözleşmesi bulunan C sınıfı iş güvenliği uzmanlarının fiili çalışma sürelerinin hesaplanmasında yalnızca işyerlerinde tehlike sınıfına uygun iş güvenliği uzmanının sözleşmesinin bulunduğu dönemlerdeki çalışma süreleri dikkate alınmaktadır. Görevlendirme sonrasında SGK kayıtlarına istinaden işyerlerinin kapanması hâlinde işyerinin kapandığı tarihe kadar olan süre hesaba katılır. (İşyerleri İSG-KÂTİP sistemi üzerinde SGK sicil numarasına istinaden kayıtlı olup işyerinin SGK sicil numarasının değişmesi hâlinde işyeri kapalı olarak değerlendirilmekte olup sözleşmenin yeni SGK sicil numarası üzerinden yenilenmesi gerekmektedir. Aksi hâlde sözleşme İSG-KÂTİP üzerinden devam etse dahi fiili hizmet süresi hesabında dikkate alınmamaktadır.)[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Yazılım kullanırken İSG profesyonelleri olarak nelere dikkat etmeliyiz?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Bakanlıkça tescil edilen yazılımlardan birinin kullanılması yazılım temin yükümlülüğü için yeterlidir. Ayrıca İSG profesyonelleri Bakanlığa veri gönderirken e-İmza ya da Mobil İmza kullanmak zorundadır, kişi kendi oluşturduğu ve gönderdiği veriden sorumlu olacaktır. Veri gönderim süreci başlamadan önce e-İmza ya da Mobil İmza temin etmeleri önem arz etmektedir.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İş güvenliği uzmanlarının ve işyeri hekimlerinin mesleki olarak örgütlenebilmeleri için gerekli yasal düzenlemeler’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İş sağlığı ve güvenliği disiplinler arası bir bilim dalıdır ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda iş güvenliği uzmanlığı belirli bir meslek olarak ele alınmamıştır İş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ile İşyeri Hekimlerinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliklerinde geçen şartları sağlayan Bakanlıkça yetkilendirilen ve faaliyetleri denetlenen eğitim kurumlarında ders içeriklerinin bir komisyon tarafından belirlendiği standart eğitim programlarına katılarak, ÖSYM tarafından yapılan merkezi bir sınav sonucu belgelerini alabilmekte ve mezun olduğu branşlar haricinde ayrı bir disiplin olan iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yürütmektedirler. Başka bir deyişle iş güvenliği uzmanları ve işyeri hekimleri, ilgili branşlardan mezun olmuş olan ve İSG profesyonelliği dışında meslek sahibi olan veya olma potansiyeli bulunan belge alarak İSG hizmetlerini yürütmeye yetkili kişilerdir. Söz konusu branşların birçoğuna ait meslek odaları bulunmakta, bunun dışında İSG profesyonellerinin mesleki olarak örgütlenebilmelerinin önünde yasal bir engel bulunmamaktadır.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İSG Profesyonellerinin Görevlendirilmesi Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]50’den az çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan özel sektöre ait işyerlerinde Kanun’un 6 ve 7. maddeleri yürürlüğe girmiştir. 50’den az çalışanı olan az tehlikeli sınıfta yer alan özel sektöre ait işyerlerinde ise anılan maddeler 31/12/2023 tarihinde yürürlüğe girecektir.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İSG-KÂTİP Nedir? ‘ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İş Sağlığı ve Güvenliği hizmeti alan firmalar ile hizmet veren OSGB’ler arasında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının resmi sayfasında internet üzerinden sözleşme yapılmasını ve bu doğrultuda Hizmet alan ve Hizmet veren işletmelerin sanal denetimini sağlayan internet programına İsg Katip Sistemi denir[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İş Güvenliği Uzmanı, Yangın Eğitimi Verebilir mi?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Yangın eğitimi mesleki eğitim kapsamında verilmesi gereken bir eğitim olmayıp bütün işyerlerinde işin gereği verilmesi gereken bir eğitimdir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında arama, kurtarma, tahliye ve yangınla mücadele eğitimleri için çalışanlara kimin tarafından eğitim verileceğine dair bir husus belirtilmemektedir. Bu doğrultuda işyeri bünyesinde iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi veya başka bir çalışanının yeterli bilgi ve donanımı olması durumunda bu kişilerin eğitim verebilmesi, ayrıca bu eğitimin AFAD veya itfaiye gibi kuruluşlardan da alınabilmesi mümkündür.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İSG Profesyonellerinin Süreleri Nasıl Belirlenir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Eğer işyeri belli bir büyüklüğün üstünde ise yine tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre tam süreli iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmesi gerekmektedir. Bu süreler iş güvenliği uzmanları için çalışan başına ve tehlike sınıfına göre 10 dakika, 20 dakika ve 40 dakika şeklinde belirlenmiştir. İşyeri hekimleri için ise süreler çalışan başına ve tehlike sınıfına göre 5 dakika, 10 dakika ve 15 dakika şeklindedir. Vardiyalı çalışma yapılan işyerlerinde işveren tarafından vardiyalara uygun şekilde görevlendirme yapılır. 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde hizmetlerin verilmesinin kolaylaştırılması için aylık hizmet sürelerinin birleştirilmesi mümkün olup hizmet verenin işveren ile anlaşması hâlinde hizmet süreleri birleştirilerek verilebilir. Örnek olarak işyerinde iş güvenliği uzmanının işyerini her sene 2 saat veya her altı ayda bir 1 saat ziyaret etmesi yeterlidir.[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Mühendisler Elektrik ile İlgili Tesisatın Periyodik Kontrollerini Yapabilir mi?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İşyerinde iş ekipmanlarının kullanımı ile ilgili sağlık ve güvenlik yönünden uyulması gerekli asgari şartları belirtmek amacıyla İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği 25/4/2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin Ek-3’ünde “periyodik kontrole tabi iş ekipmanları” başlıklı 2.3. maddesinde elektrik tesisatı, topraklama tesisatı, paratoner tesisatı ile akümülatör, transformatör ve benzeri elektrik ile ilgili tesisatın periyodik kontrolleri elektrik mühendisleri, elektrik tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılabileceği hüküm altına alınmış olup ilgi standartlarda aksi belirtilmediği sürece, tesisatların periyodik kontrollerinin yılda bir kez yapılması hususu belirtilmektedir. Bu çerçevede, topraklama ölçümü ve topraklama tesisatı işlerinin elektrik ve elektronik mühendisleri tarafından da yapılabilmesi mümkündür[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İş Güvenliği Uzmanlarının Görev ve Yetkileri’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İş Güvenliği Uzmanları 6331 Sayılı İş Güvenliği ve Sağlığı Kanunu ve 29.12.2012 tarih, 28512 sayılı yönetmelikte belirtilen görev ve yetkileri yapmakla yükümlüdür; https://nedenisguvenligi.com/is-guvenligi-uzmanlarinin-gorev-yetkileri/[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Diğer sağlık personelleri hangi işyerlerinde görevlendirilir?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Diğer sağlık personelleri ondan fazla çalışanı bulunan ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde işyerinin büyüklüğüne göre artan sürelerle görevlendirilmektedir. Örneğin, ondan çok çalışanı bulunan akaryakıt istasyonları, inşaatlar, dökümhaneler vb. işyerlerinde diğer sağlık personeli bulundurulması zorunludur. Tam süreli işyeri hekimi çalışan işyerlerinde diğer sağlık personeli çalıştırma zorunluluğu aranmaz[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’İşyeri Hekimi Tarafından Yazılan Reçetelerin Ödenmesi İçin Gereken Hususlar’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]İşyeri hekiminin Sağlık Bakanlığı Doktor Bilgi Bankasına kayıtlı olması gerekmektedir. Kayıt işlemi için il sağlık müdürlüklerine müracaat edilmelidir. Kayıt kontrolü için: http://sbu2.saglik.gov.tr/drbilgi

• İşyeri hekimliği sertifikasının vize süresinin dolması nedeniyle İSG-KÂTİP’te geçersiz duruma düşmemiş olması gerekmektedir. Vize işlemleri için İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne müracaat edilmelidir. Sertifika durumu İSG-KÂTİP’e e-devlet şifresi ile giriş yapılarak ilgili hekimin “Sertifikalar” sayfasından kontrol edilebilmektedir.
• İşyeri hekiminin reçete düzenlediği kişinin çalıştığı işyeri ile İSG-KÂTİP üzerinden sözleşmesinin bulunması gerekmektedir. Sözleşme durumu İSG-KÂTİP’e e-devlet şifresi ile giriş yapılarak ilgili hekimin “Sözleşmeler” sayfasından kontrol edilebilmektedir.
• OSGB’de çalışan işyeri hekimlerinin dışa görevlendirmesinin (ilgili işyerine ataması) bulunması gerekmektedir.

[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunan işyerlerinde İSG hizmetleri nasıl olur?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]4857 sayılı İş Kanununun Tanımlar Başlıklı 2. Maddesinin yedinci fıkrasında “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” şeklinde asıl işveren – ait işveren ilişkisi tanımlanmıştır. Alt işverenlik hizmeti alan asıl işveren, kendi işyeri ve çalışanları için 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki tüm yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. Benzer şekilde alt işverenler de çalışanlarının hizmet sundukları işyerinin görev yaptıkları bölümlerine özgü risk değerlendirmesi çalışmaları da dâhil olmak üzere, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, çalışanlarına iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sağlanması gibi Kanun hükümlerinin yerine getirilmesinden kendi çalışanlarına karşı ayrıca yükümlüdür. Asıl işverence İSG profesyonellerinin alacağı hizmet süreleri hesaplanırken alt işverenin çalışanları işyerinin toplam sayısına dâhil edilmez. Bununla birlikte asıl işverene ait bir işyerinde çalışmakta olan alt işverenlerin mevcudiyeti de asıl işverenin 6331 sayılı Kanun kapsamında işyerinde yürüteceği çalışmalarda dikkate alınmalı, önlemler buna göre geliştirilmelidir. Sonuç olarak; asıl işverenin alt işveren çalıştırdığı işyerlerinde müteselsilen sorumlu olması nedeniyle, alt işverenleri arasında iş sağlığı ve güvenliği konusunda koordinasyonu sağlaması gerekmektedir[/wps_accordion_item][wps_accordion_item title=’Başka bir işyerinde görevlendirilen çalışanların iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri nasıl olur?’ open=’no’ icon=’plus-square-1′ ]Geçici görevlendirme ile başka bir işyerinde görevlendirilen çalışanlar, başka bir işverene ait çalışma ortamında iş görmeleri nedeniyle diğer çalışanlarla birlikte sağlık ve güvenliklerinin sağlanması için gerekli çalışmalar gidilen işyeri işverenlerince yapılmalıdır. Ayrıca bu kişilerin bilgi, tecrübe vb. eksiklikleri nedeniyle kendilerinin çalışma ortamında bir risk teşkil etmeleri halinde yine işyerinin bütünü için hazırlanan risk değerlendirmesinde asıl işverence konunun ele alınması gerekmektedir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 6 ncı maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan; “Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren; çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel konular hakkında; görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşları, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen çalışanları ve bunların işverenlerini bilgilendirir.” hükmü uyarınca geçici görevlendirme ile gidilen işyeri işverenlerinin, diğer işyerlerinden geçici çalışma ile görevlendirilerek gelen personel ile bunların işverenlerini, çalışanları etkileyebilecek konular ile muhtemel iş sağlığı ve güvenliği risklerine dair bilgilendirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu bilgilendirme, geçici görevlendirilen çalışanların hizmet verilen işyerinin özellikleri, sağlık ve güvenlik riskleri, acil durum prosedürleri vb. hususlarda bilgi sağlanmasını amaçlamaktadır. Diğer taraftan 6331 sayılı Kanunun 17 nci maddesi beşinci fıkrasında; “Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; yapılacak işlerde karşılaşılacak sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatları içeren eğitimin alındığına dair belge olmaksızın, başka işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar işe başlatılamaz.” hükmü uyarınca asıl işveren, yeterli bilgi ve talimatların alındığını gösterir belgesi bulunmayan çalışanları işe başlatamaz.[/wps_accordion_item][/wps_accordion]

Kaynak: NİG AKADEMİ (Kursa ait derslerin özetinden alıntı yapılmıştır)